Diverse Oorlogsmonumenten

Rijkswerkkamp Twilhaar (Joods monument)

Op de Sallandse Heuvelrug vindt u de overblijfselen van Rijkswerkkamp Twilhaar. Het was een werkkamp van de Dienst voor de Werkverruiming, oorspronkelijk bedoeld om werkloze mannen aan het werk te zetten op de Sallandse Heuvelrug. In 1941 kwamen de eerste arbeiders, werkloze vissers uit Katwijk en Scheveningen, die een boomkwekerij gingen aanleggen: De Plantage. In 1942 gingen de Duitsers het kamp gebruiken om Joodse mannen onder te brengen. Op 2 oktober 1942 werden de mannen gedeporteerd naar Westerbork. Van daaruit werden ze naar vernietigingskampen gestuurd waar ze allen om het leven kwamen. In 1945 verbleven er Nijverdalse gezinnen, die door het bombardement van het centrum van Nijverdal hun bezittingen waren kwijtgeraakt. Na de oorlog is het kamp afgebroken. U vindt deze plek in de buurt van Schaapskooi Twilhaar op de Sallandse Heuvelrug. Via deze site is een fietsroute “Sporen van de oorlog op de Sallandse Heuvelrug” te downloaden die langs alle plekken op de Heuvelrug voert waar nog sporen van WOII terug te vinden zijn.

Stevensmonument Holten

Het monument aan de Haarlerweg in Espelo (gemeente Rijssen-Holten) bestaat uit een grote zwerfkei met bronzen plaquette en een zwart-wit foto. Naast de kei ligt een tweede kleinere zwerfkei waarop tevens een bronzen plaquette en twee zwart-wit foto's zijn geplaatst.De tekst op de eerste plaat luidt:

'OM NIET TE VERGETEN
BIJ DE RAZZIA OP 14 OKTOBER 1944
WERD DE 18-JARIGE ONDERDUIKER
MARINUS STEVENS
UIT APELDOORN
OP DEZE PLAATS DOOR DE
DUITSERS DOODGESCHOTEN.
FAM. STEVENS ZIJN VRIENDEN:
FAM. JANSEN G. JANSEN
BUREN HELHUIZEN J. KOPPELMAN
STAATSBOSBEHEER J. MARSMAN
J. TIELBEEK.'

De tekst op de tweede plaat luidt:

'VERZETSMAN GERRIT JAN PIKSEN (27 JAAR)
EN JOODSE ONDERDUIKER MAURITS BACHRACH (26 JAAR)
WERDEN ELDERS IN SALLAND
BIJ DEZE RAZZIA GEDOOD.'

Het monument is geplaatst aan de Haarlerweg, gelegen in het nationaal park 'Sallandse Heuvelrug' in Helhuizen-Espelo (gemeente Rijssen-Holten).

Onderduikershut Holten

Vanaf het Stevensmonument gaat u rechts het bospad in en u komt langs de Onderduikershut. Een onderduikershol dat in oude staat is teruggebracht en dat goed onderhouden wordt door Staatsbosbeheer en omwonenden. Het is duidelijk dat Marinus Stevens hier probeerde uit handen te blijven van de vijand door zich in de hut te verschuilen. Half-ondergrondse bouwsels als deze, met een emotioneel verleden, stralen geen vrolijke sfeer uit. Zelfs na meer dan 60 jaar is de naargeestige sfeer in de hut nog altijd voelbaar.